Skolyoz tedavisinde hastaya özel 3 boyutlu omurga modellerinin kullanımı




Omurga eğriliklerinin tedavisinde tercih edilen hastanın 3D omurga modelleri, ameliyat öncesi planlamada kullanılmaları nedeniyle, tedavi başarısını arttırdığı gibi ameliyat sürelerini de kısaltmaktadır.

Omurga, omur adı verilen ve diskler ile birbirinden ayrılan 24 ayrı kemikten meydana gelmektedir, omurların arasında bulunan diskler, omurganın esnek olmasını sağlamaktadır. Omurga 3 bölgede tanımlanmaktadır, birinci bölge olan boyun(servikal) 7 omurdan, İkinci bölge olan göğüs( torasik) 12 omurdan ve üçüncü bölge olan bel(lomber) 5 omurdan oluşur, ayrıca bel(lomber) bölgesinin altında birbirleriyle birleşmiş olan 5 tane omur kuyruk sokumu(sakrum) kemiğini oluşturmaktadır.

Omurilik, içinde bulunduğu omurga tarafından korunur, omurilikten dallanan spinal sinirler, omurlar arasındaki boşluklardan dışarı çıkmaktadırlar. Sağlıklı bir omurga ön ve arkadan bakıldığında düz olmalıdır. Omurganın eğriliği açı(Cobb açısı) olarak derece cinsinden ölçülür , Omurganın sağa veya sola 10 derecenin üzerinde kayması durumuna Skolyoz adı verilmektedir, 10 derecenin altındaki eğriliklere ise Spinal Asimetri adı verilmektedir.

Skolyoz 3 boyutlu bir deformitedir, eğrilik durumunda omurga kendi ekseni etrafında da dönmektedir. Bu dönme ile göğüs kafesi ve/veya belde bir asimetri oluşmaktadır.

Yapılan araştırmalara göre her 5 bin hastadan birinde, eğriliğin cerrahi gerektirecek dereceye kadar ilerlediği belirtilmektedir, ilerleyen eğrilik gelişme olasılığı erkeklere nazaran kızlarda 8 kat daha fazla olduğu bildirilmektedir.


Cerrahi Planlamada Omurga Modelleri

Cerrahinin amacı skolyozun daha fazla ilerlemesini engellemek ve omurgayı en güvenli şekilde düzeltmektir. Bu düzeltme işlemi eğriliğin olduğu omurlara tutturulan çubuklar, vidalar ve teller vasıtası ile yapılmaktadır. Cerrahlar ameliyat öncesi hastaya özel CT dataları kullanılarak üretilmiş omurga modellerini kullanarak, omurların birbirlerine olan mesafesi, düzeltme hareketlerini ve tutturma bölgelerini belirleme, ölçme ve operasyonu tartışma imkanı bulabilmektedirler. Omurganın düzeltilmesi için kesi/kesiler yapılabilir, belirlenen pozisyonda kalması için omurlar arasındaki diskler çıkartılabilir, omurgayı düzeltilmiş pozisyon tutmak için kaynama yapması(füzyon) için yerlerine kemik greftleri yerleştirilebilir, bazı olgularda bazı seviyelere kafesler konabilir. Omurların hangi seviyelerinin kaynatılacağı(füzyon) ve hangi yaklaşım/işlem ile yapılmasına karar verilmesinde, omurga modelleri eşsiz materyallerdir.


3 Boyutlu modellerin 3D baskısı

3 boyutlu omurga modelleri üretmek için öncelikle hastanın Bilgisayarlı tomografisinin uygun protokolde çekilmesi gerekmektedir. Tomografi cihazları x ışını kullanarak vücut içindeki tüm dokuların görüntülenmesini sağlayan cihazlardır ve bu görüntüleri belirli katmanlar şeklinde vermektedirler. Elde edilen bu katmanlar özel yazılımlarda üst üste bindirilerek 3 boyutlu görüntüler elde edilmektedir. Bu görüntülerde omur, disk, sinir ve damar ilişkileri işlenerek elde edilen 3 boyutlu organ dataları kullanılarak, 3 boyutlu elle tutulur modellerin 3D Printer’ lar ile baskılanması mümkün hale gelmektedir.



Ortopedi ve Travmatoloji uzmanları modeller kullanarak başarılı geçen ameliyatlarının ardından şöyle demektedirler ; “Artık 3-Boyutlu baskı tekniği ile hastanın omurgasının birebir kopyası oluşturulabiliyor. Cerrah bu kopyayı eline alınca hayal etmektense, deformiteyi gerçek anlamda 3 boyutlu olarak görebiliyor ve gerekirse üzerinde sanal ameliyat yaparak planladığı ameliyatın gerçek sonucunu ve karşılaşacağı güçlükleri önceden yaşayarak tecrübe edebiliyor. Ameliyat sırasında da, yumuşak dokular nedeniyle göremediği gerçek 3 boyutlu yapıyı model omurgaya bakarak daha iyi kavrayabiliyor. Böylelikle normal anatominin bozulduğu şiddetli omurga skolyoz ve kifoz deformiteleri daha emniyetli bir şekilde ameliyat edilebilirken, felç riski ve hayati riskin büyük ölçüde önüne geçiliyor.



-Blog yazısını yazarken kaynak olarak kullandığımız Adolesan İdiopatik Skolyoz kitabını, Türkçeye uyarlayan Ortopedi ve Travmatoloji uzmanları Prof. Dr. Ahmet Alanay ile Prof.Dr. Muharrem Yazıcı'ya şükranlarımızı sunarız.

Archive
Search By Tags
Follow Us
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square